Start » Aktualności, Artykuły naukowe, Kuchnia naukowa, Suplementy dla sportowców, Warzywa

Buraki w sporcie

2 października 2013

Dzięki zawartości polifenoli, a głównie barwników typu betalain buraki są w pierwszej dziesiątce warzyw o najsilniejszych właściwościach przeciwutleniających. Sok z buraków dostarcza 663 mg polifenoli, 363 mg betalain, a  jego pojemność antyoksydacyjna (wyniki dla 500 ml soku) to 3.14 mmol (test TEAC) i 45.3 mmol (test FRAP). Jest więc doskonałym źródłem hydrofilowych antyoksydantów. Badania toksykologiczne soku z buraków dowiodły, że główne jego składniki nie mają właściwości alergizujących, mutagennych i nie są szkodliwe dla wątroby. Jednak picie soku ze świeżych buraków nie jest popularne ze względu na jego „ziemisty” posmak, wynika on z obecności takich związków jak geosmina[2]. Znacznie lepiej smakuje sok z kiszonych buraków. Ostatnie badania[3] takiego soku fermentowanego z udziałem bakterii Lactobacillus brevis i Lactobacillus paracasei pokazały, że chroni on przewód pokarmowy szczura przed pojawianiem się patologicznych krypt (ACF) indukowanych podaniem kancerogenu (pochodnej fenyloimidazo-pirydyny, PhIP). Zmiejsza też stres oksydacyjny i genotoksyczność fekalnego płynu.

 

Zawsze uważano, że najzdrowsze są produkty świeże lub mało przetworzone, ale nie zawsze dotyczy to soków. Stężenie bioaktywnych związków zwiększa się po rozdrobnieniu i przetworzeniu owoców i warzyw, bowiem bioaktywne związki mogą być wtedy lepiej przyswojone.  Oprócz buraków, innym przykładem może być barwnik karotenoidowy – likopen, lepiej przyswajalny z przetworów pomidorowych niż ze świeżych pomidorów. Trudno oszacować biodostępność barwników z buraków, ale ich wydalanie przez nerki ma mały udział w ich eliminacji z organizmu. Pokazały to badania[4] na sześciu zdrowych ochotnikach, którym podano komercyjny sok z buraka (500 ml z 362,7 mg betalain). Maksymalna ilość betalain w moczu pojawiła się po 3 godzinach, ale całkowita ilość wydalona tą drogą to tylko ok. 1 mg (0,28%). Niektóre osoby (10-14%) populacji ma indywidualną reakcję na sok z buraków (beeturia), polegającą na pojawieniu się czerwonego koloru moczu, nie jest to jednak patologia ani defekt genetyczny[5]

 

Betalainy czy azotany? Picie soku z buraków bogatego w azotany pomaga sportowcom, mogą trenować 16% dłużej. Pokazały to pilotażowe badania[6] na grupie ośmiu sportowców w wieku 18-38 lat. Podawano im po 500 ml soku przez sześć dni, a następnie wykonywali serie testów intensywnie jeżdżąc na treningowym rowerze. Grupa dostająca sok mogła jeździć dłużej niż ta dostająca placebo i miała niższe spoczynkowe ciśnienie krwi. Jaki  jest mechanizm biochemiczny wpływu soku na organizm? Intensywny trening powoduje powstanie stresu oksydacyjnego w komórkach mięśni, wtedy w diecie potrzebna jest odpowiednio duża porcja antyoksydantów, np. w postaci betalain. Jednak prawdopodobne jest, że chodzi o zawartość azotanów w soku z buraków.  Powstający z azotanów azotyn, a następnie tlenek azotu[7] prowadzi do zmniejszenia zużycia tlenu, co powoduje, że ćwiczenia są mniej męczące. Sugeruje to, że sportowcom, a również osobom ćwiczącym rekreacyjnie, warto regularnie podawać sok z buraków. Jednak  fizjologiczna rola żywności bogatej w azotany wymaga dalszych badań.

Działanie przeciwnowotworowe. Barwniki, betalainy (betaniny) z buraka działają przeciwnowotworowo i przeciwwirusowo W eksperymentach na myszach ekstrakt z buraka był skuteczny w zapobieganiu rakowi skóry i płuc[8]. Myszy chore na raka, którym podawano sok z buraków lepiej znosiły chemioterapię, miały lepszy apetyt i dłużej żyły. Badania te sugerują, że sok z buraków może również poprawić jakość życia pacjentów leczonych chemioterapeutykami. Podawanie szczurom przez 28 dni soku z buraków zmniejszało uszkodzenia wątroby wywołane przez toksyczne nitrozoaminy[9]. Sok redukował liczbę uszkodzeń DNA, a biomarkery pracy wątroby potwierdziły ochronny efekt soku na wątrobę, przeciwdziałanie stresowi oksydacyjnemu. Badania wpływu soku z buraków pokazały[10] ochronny efekt przeciwko działaniu innego znanego kancerogenu, pochodnej antracenu (DMBA) na tkanki wątroby i gruczołu sutka szczurów. Obserwowano zmiany aktywności enzymów odtruwających, ale najbardziej wyraźny był wzrost poziomu S-transferazy glutationowej.

A więc, polecamy sok z buraków dla zdrowej wątroby i poprawy wyników sportowych.

 



[1] Kanner, J., Harel, S., & Granit, R. (2001). Betalains – a new class of dietary cationized antioxidants. J. Agric. Food Chem., 49, 5178–5185.

[2] Lu, G., Edwards, C. G., Fellman, J. K., Mattinson, D. S., & Navazio, J. (2003). Biosynthetic origin of geosmin in red beets (Beta vulgaris L.). J. Agric. Food Chem., 51, 1026–1029.

[3] Klewicka E i inni. (2012). Protective effect of lactofermented red beetroot juice against aberrant crypt foci formation, genotoxicity of fecal water and oxidative stress induced by 2-amino-1-methyl-6-phenylimidazo[4,5-b] pyridine in rats model. Environ Toxicol Pharmacol. 34(3), 895-904.

[4] Sembries S, i inni, (2006). Physiological effects of extraction juices from apple, grape, and red beet pomaces in rats. J Agric Food Chem.54 (26), 10269-80

[5] Mitchell, S. C. (2001). Food idiosyncrasies: beetroot and asparagus. Drug Metabol. Dispos., 29, 539–543.

[6] S.J. Bailey, i inni (2009). Dietary nitrate supplementation reduces the O2 cost of low-intensity exercise and enhances tolerance to high-intensity exercise in humans. J.Appl. Physiol. 107, 1144-1155.

[7] Lundberg JO, Govoni M. (2004). Inorganic nitrate is a possible source for systemic generation of nitric oxide.Free Radic. Biol. Med. 37, 395–400.

[8] Kapadia, G. J., i inni (1996). Chemoprevention of lung and skin cancer by Beta vulgaris (beet) root extract. Cancer Letters, 100, 211–214.

[9] Krajka-Kuźniak V, i inni, (2012). Beetroot juice protects against N-nitrosodiethylamine-induced liver injury in rats. Food Chem Toxicol. 50(6), 2027-33.

[10] Szaefer H, i inni. (2013). Evaluation of the Effect of Beetroot Juice on DMBA-induced Damage in Liver and Mammary Gland of Female Sprague-Dawley Rats. Phytother Res. doi: 10.1002/ptr.4951. [Epub ahead of print]

Poleć w swojej społeczności!