Start » Artykuły naukowe, Owocowe skarby, Rośliny z daleka

Jeszcze o owocach assai z Amazonii…

17 stycznia 2010

Rząd Brazylii ocenia, że powierzchnia lasów Amazonii zmniejszy się o 25% do roku 2020. Zanik tego ekosystemu byłby katastrofą dla klimatu Ziemi, z czego zdaje sobie sprawę cały świat. Jednocześnie tracimy tysiące roślin, być może o cennych leczniczych właściwościach, których w ogóle nie zdążyliśmy poznać. Jest to również sprawa przyszłości palm Euterpe oleracea. Prognozowane zmniejszenie podaży surowca to poważny problem dla nowych entuzjastów acai (assai). Obszary lasów deszczowych są wycinane pod uprawę i hodowlę bydła. W tej sytuacji, zbiór owoców acai z naturalnych stanowisk może stanowić źródło zarobków dla lokalnej społeczności. A może popyt na owoce acai w Ameryce Północnej przyczyni się do zachowania lasów deszczowych? Miejmy nadzieję!

Ludzie mieszkający nad Amazonką jedli te owoce przez setki lat. Współcześni Brazylijczycy też je cenią i uważają za zdrowe. Natomiast do kategorii “super-owoców” acai awansowały stosunkowo niedawno. Przetwory z acai stają się popularne w Ameryce, sok jest składnikiem odżywczych napojów sprzedawanych w “owocowych barach” i sklepach z ekologiczną żywnością. W USA korzystają z nich sportowcy, na wzmocnienie sił przed meczem. Sprzedaż soku z acai rośnie również w Europie. Jakie walory mają te drobne, ciemne owoce palmy Euterpe oleracea?

Na Uniwersytecie S. Bolivar’a w Caracas, analizowano [1] skład chemiczny jagód acai rosnących w Wenezueli. Wyniki analiz pokazały wysoką zawartość tłuszczu w suchej masie jagód (33-49%) oraz błonnika pokarmowego (18-27%). W oleju z acai aż 71% stanowił kwas oleinowy. W owocach było dużo żelaza, a także związków polifenolowych (2,2-5 g/100g), tym 0,73-1,60 g antocyjanin i 0,7-1,37 g tanin. Naukowcy potwierdzili, że owoce acai mają wysoką wartość odżywczą. Uważają też, że ich zbiór i przerób warto skomercjalizować.

W 2009 roku opublikowano kolejne prace pokazujące cenne właściwości składników tych owoców. Badania wykonano w ojczyźnie acai, Brazylii. Pulpę owoców acai (stanowiącą 2% suchej karmy) podawano [2] przez 6 tygodni szczurom; jedna z grup otrzymywała standardową paszę, a druga paszę o wysokiej zawartości tłuszczu (25% oleju sojowego, 1% cholesterolu). Grupa kontrolna nie dostawała dodatku acai. Analizowano parametry biochemiczne krwi, profil lipidów, aktywność enzymów oksydacyjnych i wiele innych markerów stanu wątroby. Wyniki: stwierdzono wyraźne różnice w parametrach krwi szczurów, w porównaniu do grupy kontrolnej. Oczywiście pasza o zwiększonej ilości cholesterolu i tłuszczu spowodowała ich wyższy poziom we krwi. Jednak te szczury, które dostawały acai miały niższy poziom cholesterolu, mimo wysokotłuszczowej diety. Obecność pulpy z acai w diecie obniża poziom cholesterolu i poprawia profil lipidów (przynajmniej u szczurów). Oczywiście ten efekt trzeba potwierdzić w badaniach klinicznych.

Stres oksydacyjny przyczynia się do rozwoju zmian miażdżycowych, a w konsekwencji do zwiększonego ryzyka chorób serca i układu krążenia. Jest również przyczyną chorób degeneracyjnych układu nerwowego, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona. Uważa się, że w zmniejszeniu ryzyka takich chorób mogą być pomocne antyoksydanty obecne w diecie.  Celem pracy [3] było sprawdzenie czy związki o działaniu antyoksydacyjnym mogą mieć wpływ na status antyoksydacyjny tkanek mózgu szczurów. Tkanki mózgu (kory mózgowej, hipokampu, cerebellum) potraktowano wodą utlenioną (H2O2). Jednak wcześniejsze podawanie acai zmniejszyło poziom utlenionych lipidów i białek w tkankach mózgu, miało też wpływ na aktywność enzymów antyoksydacyjnych (oksydazy ponadtlenkowej, katalazy).  Obserwowano ujemną korelację pomiędzy zawartością związków polifenolowych a stężeniem uszkodzonych biomolekuł, czyli: im więcej polifenoli z acai tym mniej uszkodzonych lipidów i białek w tkankach mózgu. Nagromadzanie się uszkodzeń powoduje patologiczne zmiany w tkankach prowadzące do rozwoju degeneracyjnych chorób mózgu i przyspieszonego starzenia się. Wynik jest zachętą do dalszych badań, zarówno na zwierzętach jak i z udziałem pacjentów. W wielu badaniach pokazano, że w diecie starszych osób bardzo potrzebne są antyoksydanty, najlepiej w postaci owoców i warzyw. W tym wieku nawet niewielka poprawa pracy mózgu może przyczynić się do lepszego komfortu życia (np. zapamiętanie gdzie leżą klucze od mieszkania).

Owoców acai raczej nie będzie można kupić na lokalnym targu czy w supermarkecie. Ale sok może stanowić cenny dodatek do diety, zwłaszcza biorąc pod uwagę jego silne właściwości antyoksydacyjne. Interesujące jest porównanie antyoksydacyjnych zdolności kilku znanych owoców. Wartości ORAC (Oxygen Radical Absorbance Capacity score) dla acai: 167, czarne jagody: 32, jabłka: 14.

Z acai może konkurować tylko aronia: ORAC=160,2. O właściwościach aronii można przeczytać w artykule „Co wiemy o aronii”; więcej w książce [4] „Aronia, polski paradoks”.

Przeczytaj kolejny artykuł o owocach assai


BIBLIOGRAFIA

[1] Neida S, Elba S. Characterization of the acai or manaca (Euterpe oleracea Mart.): a fruit of the Amazon, Arch Latinoam Nutr. 2007; 57(1):94-8.

[2] Oliveira de Souza M, Silva M, Silva ME, de Paula Oliveira R, Pedrosa ML. Diet supplementation with acai (Euterpe oleracea Mart.) pulp improves biomarkers of oxidative stress and the serum lipid profile in rats. Nutrition. 2009 Dec 17.

[3] Spada PD, Dani C, Bortolini GV, Funchal C, Henriques JA, Salvador M. Frozen fruit pulp of Euterpe oleraceae Mart. (Acai) prevents hydrogen peroxide-induced damage in the cerebral cortex, cerebellum, and hippocampus of rats. J. Med Food. 2009 Oct; 12(5):1084-8.

[4] Wawer I., Aronia, polski paradoks, wyd. Agropharm SA Tuszyn, Warszawa 2005, II wydanie 2006

Poleć w swojej społeczności!