Start » Artykuły naukowe, Polecamy, Samoleczenie, Styl życia

Konopie: CBD i THC

2 sierpnia 2015

GE DIGITAL CAMERAW mediach  słyszymy głównie o nielegalnych uprawach marihuany, czy o paleniu jointów przez celebrytów, a znacznie mniej o zastosowaniach przemysłowych i medycznych tej rośliny. Dyskusje o konopiach budzą emocje z powodu nieznajomości faktów dotyczących  ich bioaktywnych związków. Tymczasem, w konopiach  Cannabis sativa oprócz psychoaktywnego tetrahydrokannabinolu (THC) zidentyfikowano ponad 500 substancji, w tym ponad 80 różnych kanabinoidów. Bardzo obiecujące są potencjalne medyczne zastosowania kannabidiolu (CBD): do łagodzenia ataków epilepsji, zaburzeń nastroju, lęków, depresji, do wspomagania leczenia uzależnień od alkoholu i nikotyny. Źródłem CBD jest olej konopny, który dostarcza też nienasyconych kwasów omega-6 i omega-3, tokoferoli i tokotrienoli i może być ważnym składnikiem diety.

Roślina

Konopie Cannabis sativa L. (Cannabaceae) to jedna z najdawniej uprawianych roślin. W obrębie gatunku  istnieją odmiany o różnej zawartości kanabinoidów. Odmiany przemysłowe są uprawiane głównie ze względu włókna oraz olej pozyskiwany z nasion. Charakterystyczny dla konopi przemysłowych jest niski poziom THC. Zainteresowanie tą rośliną rośnie od czasu (1996 r.), gdy odmiany o zawartości THC poniżej 0,3% zostały dopuszczone do uprawy w krajach UE. W Polsce zostało wyhodowanych kilka rodzajów konopi włóknistych, przystosowanych do naszego klimatu.

Odmiany konopi indyjskich (C. indica, marihuana)  są bogate w delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), związek o właściwościach psychotropowych. Marihuanę stanowią liście wraz z kwitnącymi i owocującymi wierzchołkami roślin, przy czym szczególnie wysoką zawartością składników psychoaktywnych charakteryzują się żeńskie, niezapylone osobniki.

Fitochemia konopi

Konopie C. sativa, C. indica i ich hybrydy rosnące na całym świecie mają bardzo zróżnicowaną  zawartość bioaktywnych związków. Najbardziej charakterystyczne dla tej rośliny są kanabinoidy, są one syntezowane w roślinie głównie w postaci kwasów, dominuje kwas kannabidiolowy (CBDA) i tetrahydrokannabinolowy (THCA-A). Pod wpływem światła i w wyższej temperaturze z THCA-A powstaje THC. Oprócz THC, CBD i kanabinolu (CBN), w konopiach występują m. in. kannabichromen, kannabigerol. W konopiach zidentyfikowano ponad 520 związków z różnych grup: flawonoidy, dihydrostilbeny, fenantreny, spiroindany. Skład chemiczny zależy też od warunków uprawy. Analizowano  skład chemiczny 30 rodzajów C. sativa  roślin hodowanych na plantacji i w szklarni1. Okazało się, że rośliny rosnące na zewnątrz mają więcej THC, CBD i CBN niż te rosnące pod dachem.

THC i CBD różnią się strukturą. THC ma trzy pierścienie, środkowy to układ  laktonowy. W CBD obecne są dwa pierścienie aromatyczne, jeden z dwoma grupami OH. Ze struktury wynika aktywność biologiczna (np. antyoksydacyjna); THC działa jako agonista receptorów kanabinoidowych, natomiast CBD jako antagonista.

Marihuana w medycynie

Marihuana zawiera dużo THC, powyżej 10%, a niekiedy nawet ponad 30% składu kanabinoidów. THC ma zdolność inhibitowania enzymu cyklooksygenazy, co łagodzi objawy towarzyszące stanom zapalnym. Ma także właściwości przeciwdrobnoustrojowe, hamuje wzrost bakterii gram-dodatnich. Efekty działania THC mogą być modulowane przez dodatek innych kanabinoidów, np. mieszanina CBD i THC 1:1 jest lekiem (Sativex) na stwardnienie rozsiane. Działanie THC łagodzące ból, poprawiające nastrój, powinno być szerzej wykorzystane w leczeniu paliatywnym, zwłaszcza chorych w terminalnej fazie raka, w hospicjach. Dystrybucją „medycznej marihuany” na receptę dla pacjentów z chorobą nowotworową, stwardnieniem rozsianym czy astmą powinni zająć się aptekarze.

Mechanizm działania CBD

Kanabinoidy działają podobnie jak neuroprzekaźniki i łączą się z receptorami; chodzi głównie o dwa typy receptorów CB1 – występujące w układzie nerwowym oraz  CB2 – obecne w układzie odpornościowym. CBD ma właściwości przeciwpsychotyczne, działa uspokajająco i przeciwdrgawkowo, wpływa korzystnie na stany lękowe i depresję, co prawdopodobnie ma związek z wpływem na przekaźnictwo serotoninergiczne. Jednak mechanizm działania kannabidiolu nie został jeszcze w pełni wyjaśniony2. Sugeruje się, że wykazuje on słabe powinowactwo do receptora kannabinoidowego CB1, silniejsze do CB2 oraz receptora adenozynowego A2A. Innym celem molekularnym dla CBD może być receptor waniloidowy TRPV. Zaobserwowano również, że CBD jest antagonistą receptora GPR55.

CBD oddziałuje na przemiany eikozanoidów, wpływa na aktywność cyklooksygenazy (COX) i lipooksygenazy (LOX), co wiąże się z efektem przeciwzapalnym3. Kannabidiol może działać przeciwzapalnie, a więc korzystnie w niedokrwiennej niewydolności wątroby występującej po operacji, w kardiomiopatii związanej z cukrzycą4 oraz w chorobie nowotworowej.

CBD ma szereg korzystnych działań w przypadku zaburzeń psychicznych5. Może modulować euforyczne efekty po zażyciu THC, ma działanie neuroprotekcyjne, wspomagające leczenie uzależnień od alkoholu i nikotyny6. W 2014 r pokazano, że CBD wpływa korzystnie na stany lękowe i depresję7. Epilepsja jest trudną do leczenia chorobą, w przypadku której zaczęto stosować lek (Epidiolex) zawierający kannabidiol. Może on poprawiać stan zdrowia i komfort życia pacjentów8. Badania kanabinoidów stwarzają nadzieję na nowe leki o szerokim zakresie bezpiecznego stosowania9.

Kannabidiol okazał się związkiem o wielu istotnych kierunkach działania biologicznego, dalsze badania jego aktywności i ewentualnych działań niepożądanych umożliwiłyby szersze wprowadzenie preparatów zawierających CBD w lecznictwie.

Syndrom niedoboru endokanabinoidów

Receptory CB1, CB2 i kanabinoidy tworzą układ endokanabinoidowy (eCB), który odkryto dopiero w 1990 roku. Okazało się, że organizm człowieka produkuje związki o działaniu podobnym do kanabinoidów, są to głównie annandamid (AEA) i 2-arachidonoiloglicerol (2AG). Endokanabinoidy odgrywają istotną rolę w regulacji apetytu, kontroli ciśnienia tętniczego, koordynacji ruchowej oraz opanowaniu emocji i odczucia stresu. Obecnie, nasze życie przebiega w coraz większym stresie, a dla zapewnienia równowagi potrzebujemy efektywnej pracy układu kannabinoidowego. Postawiono hipotezę, że mamy niedobór endokannabinoidów („eCB deficiency syndrome”), bo ewolucja biologiczna nie nadąża za szybkim tempem współczesnego życia.

Aktualny przegląd piśmiennictwa pokazuje1011, że niedobór endokannabinoidów występuje przy migrenach, fibromialgii, zespole wrażliwego jelita, niektórych chorobach psychicznych. Zaburzenia uwalniania endokannabinoidów mogą być przyczyną zespołu stresu pourazowego i przewlekłego bólu. Wiele farmaceutyków poprawia działanie układu eCB, np. antydepresanty, leki przeciwbólowe, przeciwlękowe i antypsychotyczne. Środki z zakresu medycyny „alternatywnej”  to: masaże, akupunktura, leki ziołowe i suplementy diety. Wpływ ma też sposób odżywiania, ćwiczenia i sport oraz użycie substancji psychoaktywnych: alkoholu, nikotyny, kofeiny, związków z konopi.

Pokazano, że eCB jest powiązany z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu. To stwarza nadzieję na opracowanie nowych leków działających na receptory kanabinoidowe, które pomogłyby wyleczyć chorobę alkoholową.12

Rozregulowanie układu endokanabinoidowego obserwowano w otyłości oraz przy syndromie metabolicznym (otyłość, nadciśnienie, cukrzyca). Układ eCB działa regulująco na hormony, które wpływają na apetyt, ale też na system krążenia, odporność, zachowanie człowieka i reprodukcję.

Stres to główny czynnik powodujący rozwój chorób nerwowych. Endokanabinoidy i związki działające na eCB są istotne do walki ze stresem13 oraz z chorobami wynikającymi z przedłużających się warunków stresu. Niedobór endokanabinoidów może powodować zachowania depresyjne14. Pacjenci, u których zdiagnozowano depresję mają zredukowany poziom endokanabinoidów w organizmie.

Zastosowanie kanabinoidów z konopi może pomóc złagodzić objawy niedoboru endokannabinoidów. Dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z oleju z konopii zawierającego CBD, a zwłaszcza zastosowanie oleju wzbogaconego w ten składnik.

Olej konopny

Nasiona konopi to cenny surowiec, zawierający od 25 do 35% tłuszczu, który ma zielone, lub brązowozielone zabarwienie oraz charakterystyczny zapach i smak. Olej konopny był znany i wykorzystywany w medycynie naturalnej od starożytności.

Olej zawiera 75–80% niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w tym ok. 56% kwasu linolowego (ω-6) i 19% α-linolenowego (ω-3). NNKT są konieczne  w budowie i funkcjonowaniu  błon komórkowych, a ich niedobór może powodować wiele patologii. Obecnie w diecie mamy za dużo kwasów omega-6, tymczasem optymalny stosunek ω-6 / ω-3 wynosi 3:1, tak właśnie jest w przypadku oleju konopnego. Analiza oleju konopnego z Kanady pokazała stosunek zawartości tych kwasów 3,5:1.15
Stwierdzono dużą zmienność składu kanabinoidów w oleju w obrębie różnych odmian i warunków uprawy. Np. oleje konopne z Chorwacji16 zawierały od 4 do 240 mg/kg CBD, od 3 do 54 mg/kg THC oraz między 2 a 8 mg/kg CBN. Badania potwierdzają, że wiele odmian przemysłowych jest źródłem oleju o wysokiej zawartości CBD.

Olej konopny zawiera mieszaninę α-, β-, γ- i δ-tokoferoli oraz pochodnych γ-tokotrienolu, które wykazują silne działanie antyoksydacyjne.  W oleju konopnym są także inne cenne związki, takie jak: fosfolipidy, sitosterole, karotenoidy, terpeny. Ich obecność wspomaga korzystne działanie NNKT. Olejek eteryczny jest bogaty w związki seskwiterpenowe, które mają właściwości przeciwbakteryjne17.

Ze względu na skład, olej konopny jest coraz częściej wykorzystywany przez przemysł spożywczy. Olej konopny poleca się się jako dodatek do potraw. Jeśli nie ma przeciwwskazań, można używać 1 łyżkę oleju, jeden lub dwa razy dziennie. Olej wzbogacony w CBD mógłby być stosowany w suplementacji diety, sugerowane spożycie CBD to 5 mg dziennie.

 


1. Aizpurua-Olaizola O, Omar J, Navarro P, et al. Identification and quantification of cannabinoids in Cannabis sativa L. plants by high performance liquid chromatography-mass spectrometry, Anal. Bioanal. Chem. (2014) 406:7549–7560.

2. Welty TE, Luebke AL., Gidal BD, Cannabidiol: promise and pitfalls, Epilepsy Currents 2014; 250-252.

3. Costa B. et al. The non-psychoactive cannabis constituent cannabidiol is an orally effective therapeutic agent in rat chronic inflammatory and neuropathic pain, Eur. J. Pharmacol. 2007; 556 (1-3):75-83.

4. Rajesh, M et al. Cannabidiol attenuates cardiac dysfunction, oxidative stress, fibrosis, and inflammatory and cell death signaling pathways in diabetic cardiomyopathy J. Am. Coll. Cardiol.; 2010; 2115-2125.

5. Campos AC, et al. Multiple mechanisms involved in the large-spectrum therapeutic potential of cannabidiol in psychiatric disorders, FS Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. 2012; 3364-78

6. Morgan CJ, et al. Cannabidiol reduces cigarette consumption in tobacco smokers: preliminary findings. Addict Behav. 2011;  38:2433–2436.

7. Schier de Mello AR et al. Antidepressant-like and anxiolytic-like effects of cannabidiol: a chemical compound of Cannabis sativa, CNS & Neurol. Disorders – Drug Targets 2014; 953-960.

8. Szaflarski JP, Bebin EM Cannabis, cannabidiol, and epilepsy – from receptors to clinical response, Epilepsy & Behavior 2014; 41:277-82.

9. Santos RG et al. Phytocannabinoids and epilepsy, J. Clin. Pharm. Therap. 2014; 40(2):135-43.

10. McPartland JM, Guy GW, Di Marzo V, Care and feeding of the endocannabinoid system: a systematic review of potential clinical interventions that upregulate the endocannabinoid system. PLoS One, 2014; 12;9(3):e89566.

11. Smith SC, Wagner MS, Clinical endocannabinoid deficiency (CECD) revisited: can this concept explain the therapeutic benefits of cannabis in migraine, fibromyalgia, irritable bowel syndrome and other treatment-resistant conditions? Neuro Endocrinol. Lett. 2014; 35(3):198-201.

12. Pietrzak B, Dunaj A, Piątkowska K. Rola układu kannabinoidowego w patogenezie oraz poszukiwaniu nowych możliwości farmakoterapii zespołu zależności alkoholowej, Postępy Hig. Med Dośw. 2011; 65, 606-615.

13. Riebe CJ, Wotjak CT, Endocannabinoids and stress. Stress, 2011;14(4):384-97.

14. Gorzalka BB, Hill MN, Putative role of endocannabinoid signaling in the etiology of depression and actions of antidepressants. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2011;35(7):1575-85.

15. Vonapartis E et al. Seed composition of ten industrial hemp cultivars approved for production in Canada, J Food Comp. Anal. 2015; 8–12

16. Petrowić M. .et al. Relationship between cannabinoids content and composition of fatty acids in hempseed oils, Food Chem 2015; (170): 218–225.

17. Nissen L et al. Characterization and antimicrobial activity of essential oils of industrial hemp varieties (Cannabis sativa L.), Fitoterapia 2010; 413-419.

Poleć w swojej społeczności!