Start » Artykuły naukowe, Samoleczenie, Zioła i fitoterapia

Krwawnik w pokojowych czasach

27 sierpnia 2012

Krwawnik PospolityKrwawnik pospolity (Achillea millefolium) jest rośliną, którą  można znaleźć na całym świecie. Ma pierzaste liście i kwiatostany  składające się z drobnych, białych kwiatków. Podobno grecki heros, wojowniczy Achilles używał krwawnika do gojenia ran, stąd botaniczna łacińska nazwa rośliny – Achillea. Polska nazwa „krwawnik” też wskazuje na to, że był używany do hamowania krwawienia. Rozgniecione ziele przykładano na rany, naparem obmywano skaleczenia. Obecnie w ziołolecznictwie wykorzystuje się napary z ziela w dolegliwościach układu pokarmowego, przy obfitych, bolesnych miesiączkach. Zewnętrznie – w stanach zapalnych skóry i błon śluzowych.

 

W Polsce krwawnik rośnie na polach, łąkach czy wzdłuż dróg, kwitnie od lipca do października. Krwawnik stosowany w nowoczesnej fitoterapii jest uprawiany na plantacjach. Standaryzowany surowiec farmaceutyczny (wg. FP VI) powinien zawierać 0,2-0,5% elejku eterycznego. Głównym składnikiem (do 40%) olejku jest chamazulen (znany z rumianku), są też: pineny, borneol,  cynaol, linalol, kamfora. Skład olejku może się bardzo zmieniać, w zależności od typu surowca[i]. Do cennych składników krwawnika należą gorzkie seskwiterpeny (gwajakolidy, eudesmanolidy) i flawonoidy (glikozydy apigeniny, luteoliny, kwercetyny). Uważa się, że to achilleina (gorzki glikozyd) pomaga w hamowaniu krwawienia. W zielu są też procyjanidyny, garbniki (taniny), kumaryny, alkaloidy, poliacetyleny, żywice, kwas salicylowy, chlorogenowy i inne fenolokwasy,  sole mineralne (magnezu, cynku).

 

Krwawnik w medycynie

Krwawnik pospolity jest uniwersalnym surowcem, stosowanym zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie. Pomimo szerokiego zastosowania krwawnika w leczeniu różnych dolegliwości, jest on słabo zbadany. Jednak badania prowadzone w ostatnich latach potwierdzają celowość zastosowań znanych z tradycyjnej medycyny[ii]. Interesujące, że jego składniki, zwłaszcza goryczowe i olejkowe współdziałają ze sobą. Olejek krwawnikowy ma działanie przeciwzapalne, antyseptyczne i bakteriostatyczne, właściwości ściągające mają taniny (garbniki) i żywice. Dzięki temu krwawnik przyspiesza gojenie się ran, oparzeń oraz wrzodów, jak również wszelkich stanów zapalnych skóry i błon śluzowych.

Ziele krwawnika jest stosowane w dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego. Gorycze krwawnika, podobnie jak inne gorzkie surowce (Amara) podawane przed jedzeniem, wzmagają apetyt, hamują głodowe skurcze żołądka, pobudzają pracę wątroby, działają żółciopędnie i przyspieszają trawienie pokarmów[iii]. Krwawnik pomaga w zaburzeniach motorycznych przewodu pokarmowego, przy wzdęciach i kolkach. Jego właściwości ściągające znalazły zastosowanie w leczeniu rozwolnienia, krwawień z przewodu pokarmowego oraz przy chorobie wrzodowej. Preparaty z kwiatów (wodny ekstrakt) pomagają przy dyspepsji, za ten efekt prawdopodobnie odpowiada cholina, a nie flawonoidy[iv]. W leczeniu infekcji i stanów zapalnych żołądka i jelit ważne są antyseptyczne oraz przeciwzapalne właściwości krwawnika. W zaburzeniach pracy wątroby i przewodu pokarmowego stosuje się  napary z 5-8 g surowca na dobę (wg. Komisji E, doustnie: napar z 4,5 g ziela, 3 g kwiatów lub 3 łyżeczki soku ze świeżego ziela).

Ziele krwawnika wchodzi w skład wielu mieszanek ziołowych, o działaniu przeciwzapalnym, regulującym pracę przewodu pokarmowego i uspokajającym. Krwawnik ma działanie uspakajające; przetestowano jego właściwości anksjolityczne, które w testach na zwierzętach okazały się podobne do diazepamu.[v]

Badania in vitro na komórkach ścian naczyń krwionośnych pokazały[vi], że ekstrakt stymuluje ich wzrost oraz hamuje stan zapalny. Aktywne związki to flawonoidy i pochodne kwasów kawowego i chinowego. To sugeruje możliwość zastosowania krwawnika w profilaktyce i leczeniu chorób układu krążenia.

 

Na problemy kobiece

Krwawnik jest cenny w typowo kobiecych dolegliwościach i powinien się znaleźć w kobiecej domowej apteczce. Herbatka z krwawnika pomaga w regulowaniu cyklów menstruacyjnych, zmniejsza obfite krwawienia oraz łagodzi bóle menstruacyjne. Napar stosowany zewnętrznie sprzyja gojeniu drobnych otarć, chroni przed infekcjami, zapobiega zmianom śluzówki. Ziele krwawnika ma działanie antybakteryjne, grzybobójcze i osłaniające, dlatego stosuje się je wspomagająco w stanach zapalnych pochwy, sromu, przy upławach. Do obmywań i nasiadówek stosuje się 10 g ziela na 2 litry wody.

Krwawnik stosowany zewnętrznie łagodzi stany zapalne skóry, działa kojąco i bakteriostatycznie na cerę trądzikową. Dzięki zawartości azulenu w olejku eterycznym doskonale sprawdza się w pielęgnacji tłustej skóry. Napary z krwawnika można polecić nastolatkom. Dobre efekty daje maseczka z krwawnikiem: garść ziół zalewamy gorącą wodą, aby otrzymać papkę. Ciepłą masę nakładamy na twarz na 15 min i przykrywamy gazą. Potem maseczkę zmywamy ciepłą wodą.

Wg. francuskich badań opublikowanych[vii] w 2011 roku 2% ekstrakt z krwawnika dawał wyraźny efekt odmładzający – po 2 miesiącach stosowania znacząco poprawił się wygląd skóry, zmniejszyły się zmarszczki i pory.

Warto pamiętać, że napar z ziela krwawnika jest doskonałym środkiem na stany zapalne gardła i jamy ustnej. Silniejsze działanie przeciwzapalne niż ziele mają same kwiaty krwawnika.

Ziele krwawnika w zastosowaniach zewnętrznych, kosmetycznych zostało uznane za bezpieczne[viii]. Jednak może powodować reakcję alergiczną (reakcje uczuleniowe na terpeny z olejku).

 


[i] Falconieri D, Piras A, Porcedda S, et al., Chemical composition and biological activity of the volatile extracts of Achillea millefolium. Nat Prod Commun. 2011; 6(10):1527-30.

[ii] Benedek B, Kopp B., Achillea millefolium L. revisited: recent findings confirm the traditional use. Wien Med Wochenschr. 2007; 157(13-14):312-4.

[iii] Benedek B, Rothwangl-Wiltschnigg K, Rozema E, et al., Yarrow (Achillea millefolium L. s.l.): pharmaceutical quality of commercial samples. Pharmazie. 2008; 63(1):23-6.

[iv] Borrelli F, Romano B, Fasolino I, et al. Prokinetic effect of a standardized yarrow (Achillea millefolium) extract and its constituent choline: studies in the mouse and human stomach. Neurogastroenterol Motil. 2011 Dec 12. doi: 10.1111/j.1365-2982.2011.01827.x.

[v] Baretta IP, Felizardo RA, Bimbato VF, et al. Anxiolytic-like effects of acute and chronic treatment with Achillea millefolium L. extract. J Ethnopharmacol. 2012; 140(1):46-54.

[vi] Dall’Acqua S, Bolego C, Cignarella A, Gaion RM, Innocenti G. Vasoprotective activity of standardized Achillea millefolium extract. Phytomedicine. 2011; 18(12):1031-6.

[vii] Pain S, Altobelli C, Boher A, et al. Surface rejuvenating effect of Achillea millefolium extract. Int J Cosmet Sci. 2011; 33(6):535-42. doi: 10.1111/j.1468-2494.2011.00667.x.

[viii] Final report on the safety assessment of Yarrow (Achillea millefolium) Extract. Int J Toxicol. 2001;20 Suppl 2:79-84.

 

Poleć w swojej społeczności!