Start » Artykuły naukowe, Samoleczenie, Styl życia, Uroda

Kwas hialuronowy: krem, zastrzyk czy suplement diety?

14 listopada 2009

needleBiopolimery obecne w skórze, takie jak kolagen czy kwas hialuronowy (HA), były od dawna obiektem zainteresowania medycyny i kosmetologii. Niestety, kolagen wieprzowy, wołowy i ludzki różnią się, a dodatkowo zastosowanie białka zwierzęcego u człowieka powoduje reakcję alergiczną. Tymczasem kwas hialuronowy to polisacharyd i jest takim samym polimerem, niezależnie od tego, czy wytworzyły go bakterie, zwierzęta czy człowiek. W organizmie człowieka duże ilości HA są w skórze, płynie stawowym, chrząstce, kościach, naczyniach krwionośnych, a także w mózgu. Jego obecność zapewnia odpowiednio dużą lepkość płynów ustrojowych – smarowne właściwości płynu stawowego i elastyczność skóry. Kwas hialuronowy naturalnie obecny w naskórku wiąże wodę, zapewniając mu elastyczność. Preparaty z HA można zastosować w kosmetyce, leczeniu ran i oparzeń czy redukcji zmarszczek.

Kwas hialuronowy to glikozaminoglikan. Jego powtarzającą się jednostką jest dimer: kwas glukuronowy połączony wiązaniem glikozydowym z N-acetylo-D-glukozaminą. Takich dimerów w łańcuchu może być nawet 30 tysięcy, co daje masę cząsteczkową ponad 1 mln. HA odkryto w 1934 roku w oku, ale chemiczna synteza tego polimeru udała się dopiero 30 lat później. Medycyna poszukuje materiałów, które można by wykorzystać do uzupełniania ubytków powstałych wskutek urazów czy starzenia się. Niestety, po podaniu naturalnego HA jest on szybko rozkładany przez enzym hialuronidazę. W chirurgii estetycznej zastosowano więc pochodne estrowe i polimery usieciowane, które pozostają w organizmie znacznie dłużej. Opracowano preparat HA z keratynocytami. Skóro-podobny materiał nakłada się na ranę powstałą w wyniku oparzenia czy wrzodów, co przyspiesza jej zagojenie [1]. HA jest składnikiem płynu stawowego i chrząstki, podaje się go w zastrzykach celem poprawienia ruchomości stawów.
HA świetnie rozpuszcza się w wodzie dając żel, taką postać zastosowano w kroplach do oczu, polecanych w przypadku “syndromu suchego oka”, a także w kroplach z lekami (np. antybiotykiem). Cenna właściwość polegająca na wiązaniu dużej ilości wody spowodowała zainteresowanie wykorzystaniem tego biopolimeru w kosmetyce. Opracowano nawilżające kremy kosmetyczne z HA, choć w takiej postaci jego skuteczność jest znacznie mniejsza, bo działa tylko w powierzchniowej warstwie naskórka.
W młodej skórze kwasu hialuronowego jest pod dostatkiem, co gwarantuje jej sprężystość i gładkość. Niestety, z wiekiem ilość kwasu maleje. Starzejąca się skóra traci zdolność wiązania wody i powstają zmarszczki. Jak można podawać HA, aby przywrócić skórze młody wygląd? W 2003 roku amerykańska agencja FDA zatwierdziła użycie kwasu hialuronowego w zastrzykach do redukcji zmarszczek. Podany miejscowo w głębokie zmarszczki wyrównuje powierzchnię skóry, jego stężenie zwiększa się; jednak naturalny HA jest biodegradowalny i lokalny nadmiar szybko maleje. Aby utrzymać efekt redukcji zmarszczek trzeba ponawiać zastrzyki. HA implantowany z dodatkiem kolagenu utrzymuje się w skórze do 6-9 miesięcy.
Niestety, proces degradacji biopolimerów, takich jak HA, ulega przyspieszeniu wskutek zatrucia środowiska. Badano zawartość HA i jego produktów degradacji w usuniętych operacyjnie migdałkach podniebiennych. Pełnią one funkcję bariery, ważnej dla systemu immunologicznego, są narażone na kontakt z bakteriami i wirusami, ale też z pyłami przemysłowymi w powietrzu. Stwierdzono, że poziom jonów metali ciężkich Fe, Mn, Cd i Pb w migdałkach był znacznie wyższy u mieszkańców Śląska (Mysłowice), a jednocześnie zawartość HA zmalała aż o 40%, w porównaniu do grupy kontrolnej [2]. Pokazuje to szczególną potrzebę dbania o czyste środowisko i odpowiednią dietę, przeciwdziałającą procesom degeneracyjnym.
Źródłem naturalnego HA są produkty mięsne. HA dostarczany z produktami spożywczymi jest polimerem o dużej masie cząsteczkowej i nie było do tej pory potwierdzenia, czy jest wchłaniany z przewodu pokarmowego. Decydujących argumentów dostarczyły badania [3] opublikowane w 2008 r. HA znaczony izotopem 99mTc podano psu i szczurom. Większość promieniotwórczego 99mTcHA opuściła organizm zwierzęcia po przejściu przewodu pokarmowego. Jednak ponad 13% radioaktywnego HA pozostało nawet po 72 godzinach, akumulując się w chrząstce stawów, płynie stawowym, kościach i w skórze.
Na rynku pojawiły się suplementy diety zawierające HA. Otrzymuje się go z kogucich grzebieni lub kultur bakteryjnych (Streptococcus), a drogą enzymatycznej degradacji można wyprodukować lepiej przyswajalne polimery o krótszych łańcuchach. Kapsułki suplementów diety często zawierają naturalny kwas hialuronowy w postaci zmikronizowanej. Celem suplementacji jest poprawa wyglądu skóry. Aby efekt był zauważalny, taki suplement należy przyjmować wraz z jedzeniem, przez co najmniej 2-3 miesiące.

prof. Iwona Wawer

BIBLIOGRAFIA


  1. R. D. Price, MG Berry, H. A. Navsaria, Hyaluronic acid: the scientific and clinical evidence Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery 60, 1110-1119 (2007)
  2. M. Wardas, T. Gierek, J.Paluch, i inni, The influence of environmental pollution on the amount of glycosoaminoglycans in the tissue of palatine tonsils, Pathol. Res. Pract. 198: 425–427 (2002)
  3. L Balogh,  A. Polyak, D. Mathe, i inni, Absorption, uptake and tissue affinity of high-molecular-weight hyaluronan after oral administration in rats and dogs, J. Agric. Food Chem. 56, 10582–10593 (2008)
Poleć w swojej społeczności!