Start » Aktualności, Artykuły naukowe, Owocowe skarby, Samoleczenie

Rokitnik w medycynie

4 stycznia 2015

GE DIGITAL CAMERARokitnik był używany w medycynie już 1000 lat temu w Indiach, Chinach, Mongolii, Rosji i Bliskim Wschodzie, jako skuteczny środek do leczenia różnych dolegliwości, takich jak artretyzm, ból, gorączka, kaszel oraz w leczeniu ran. Współczesne badania produktów z rokitnika wskazują na następujące kierunki działania: obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, hamowanie agregacji płytek krwi, przyspieszenie gojenia ran skórnych i błony śluzowej, regulacja funkcji immunologicznych, efekty przeciwnowotworowe, ochrona przed promieniowaniem UV i jonizującym.

W profilaktyce miażdżycy obserwuje się rosnące zainteresowanie roślinnymi ekstraktami bogatymi w antyoksydanty. Sok z owoców rokitnika ma dużą zawartość antyoksydantów, takich jak witamina C, karotenoidy, tokoferole i flawonoidy. Można oczekiwać, że wpływ przyjmowania soku z owoców rokitnika na rozwój chorób sercowo-naczyniowych będzie korzystny[1]. W badaniach fińskich zdrowym męskim ochotnikom podawano 300 ml soku dziennie przez 8 tygodni, obserwowano 17-20% wzrost frakcji HDL i trójglicerydów oraz niewielki spadek podatności lipoprotein LDL na utlenianie. Farmakologiczne i kliniczne badania wskazują, że związki biologicznie czynne z owoców rokitnika mają szerokie spektrum fizjologicznego działania. Redukują poziom cholesterolu, zwiększają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, chronią przed rozwojem miażdżycy i zakrzepami, hamują agregację płytek krwi.

Kwas palmitooleinowy, obecny w pulpie owocowej może powodować obniżenie poziomu cholesterolu, trójglicerydów jak i obniżenie ryzyka zawału. Fitosterole, włączając w to sitosterol, obniżają poziom całkowitego cholesterolu we krwi i frakcji LDL zarówno poprzez obniżenie absorpcji jak i syntezy cholesterolu. Suplementacja olejami z owoców rokitnika hamuje agregację płytek krwi, sitosterol hamuje agregację krwinek czerwonych.

Choroby skóry. Oleje pozyskiwane z owoców rokitnika były tradycyjnie stosowane w leczeniu chorób skóry. Rezultaty badań klinicznych i doświadczenia na zwierzętach pokazują szeroki zakres pozytywnych efektów. Aplikowane na skórę, oleje te przyspieszają gojenie ran i oparzeń. Ze względu na zawartość steroli i związków o właściwościach antyoksydacyjnych, mają właściwości regenerujące tkanki, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Korzystne są zwłaszcza efekty leczenia pacjentów z atopowym zapaleniem skóry; również suplementacja diety olejami rokitnika ogranicza symptomy zapalenia skóry, a efekt koreluje z zawartością kwasu α-linolenowego. Skład kwasów tłuszczowych w glikofosfolipidach skóry poprawia się już po krótkotrwałej suplementacji diety olejami. Olej z pestek rokitnika podwyższa poziom kwasów α-linolenowego, linoleinowego i eikozapentaenowego w osoczu, natomiast olej z części miękkich podwyższa poziom kwasu palmitoleinowego.

Badania na zwierzętach jak i badania kliniczne wykazały lecznicze działanie olejów pozyskiwanych z owoców rokitnika na różne uszkodzenia błony śluzowej. Oleje te używano z powodzeniem w leczeniu przewlekłego zapalenia szyjki macicy, a w badaniach na zwierzętach wykazano ich przydatność w zapobieganiu oraz we wspomaganiu leczenia wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Bardzo interesujące są właściwości ekstraktu z liści rokitnika. Nie tylko olej z rokitnika, ale też liofilizowany, wodny ekstrakt przyspieszał gojenie się ran. Prawdopodobnym mechanizmem biochemicznym jest stymulowanie angiogenezy[2],[3]  – do nowo powstających tkanek trzeba doprowadzić krew. W procesie gojenia istotne są też właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne związków obecnych w ekstrakcie z liści.[4]

Właściwości przeciwnowotworowe. Zastosowany dootrzewnowo, olej z rokitnika wydłużył okres przeżycia myszy z nowotworami.  Wiele innych badań sugerowało takie efekty jak supresja wzrostu nowotworu (u myszy), wpływ cytotoksyczny na ludzkie komórki białaczki linii czy łagodzenie hematologicznych zniszczeń spowodowanych chemioterapią. Ważnym składnikiem ekstraktów rokitnika o działaniu przeciwnowotworowym jest kwas ursolowy. Wykazano, że kwas ursolowy (triterpen) działa poprzez inicjowanie procesu apoptozy, hamowanie proliferacji, inwazyjności i metastazy, hamuje również białka STAT3, które spełniają ważną rolę w przetrwaniu komórek nowotworowych i angiogenezie. Związkiem o działaniu przeciwnowotworowym jest też flawonoid izoramnetyna, która znacząco hamuje rozwój komórek raka wątroby. Podobne właściwości, tj. inicjowanie procesu apoptozy i hamowanie proliferacji komórek nowotworowych jelita grubego linii HT29, piersi MCF-7 i białaczki HL-60 posiadają ekstrakty z rokitnika.

Właściwości radioprotekcyjne etanolowego ekstraktu z owoców rokitnika zostały pokazane przez Goel’a i wsp.[5] (2002).  Ekstrakt podano dootrzewnowo na 30 minut przed naświetlaniem myszy promieniami gamma, co zapewniło przetrwanie 82% zwierząt, w porównaniu do grupy kontrolnej gdzie żadna mysz nie przeżyła napromieniowania. Wśród właściwości związków z owoców rokitnika mających wpływ ochronny wymienia się wymiatanie wolnych rodników i immunostymulację. W wielu eksperymentach sok z rokitnika poprawiał funkcje układu immunologicznego u myszy. Zakłada się, że zarówno frakcja olejowa jak i składniki rozpuszczalne w wodzie (flawonoidy, witamina C i lignany) złożyły się na ten efekt. Sok z rokitnika może wspomagać chemioterapię w chorobach nowotworowych, pokazano, że chroni przed genotoksycznym działaniem cisplatyny.[6]

Bezpieczeństwo stosowania. Owoce rokitnika są jadalne i mają długą historię jako składnik pożywienia w Azji i w Europie. Zarówno olej z pestek rokitnika jak i z części miękkich owoców zostały przebadane pod względem toksykologicznym w badaniach na zwierzętach i uznane jako bezpieczne. Badania obejmowały toksyczność ostrą oraz przewlekłą, mutagenność i teratogenność olejów rokitnika.

Kliknij, by przeczytać pierwszą część.

[1] Eccleston C, Baoru Y, Tahvonen R, Kallio H, Rimbach GH, Minihane AM (2002) Effects of an antioxidant rich juice (sea buckthorn) on risk factors for coronary heart disease in humans. J Nutr Biochem 13: 346–354.

[2] Upadhyay NK, Kumar R, Siddiqui MS, Gupta A (2009) Mechanism of wound-healing activity of Hippophae rhamnoides leaf extract in experimental burns. Evid Based Complement Alternat Med 2011: 659705–659804.

[3] Majewska I, Gendaszewska-Darmach E (2011) Proangiogenic activity of plant extracts in accelerating wound healing — a new face of old phytomedicines Acta Biochim. Pol. 58(4) 449–460

[4] Upadhyay NK, Yogendra Kumar MS, Gupta A (2010) Antioxidant, cytoprotective and antibacterial effects of Sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) leaves. Food and Chem Toxicol 48: 3443–3448.

[5] Goel HC, Prasad J, Singh S, Sagar R K, Prem Kumar I, Sinha A K, (2002) Radioprotection by a herbal preparation of Hippophae rhamnoides, RH-3, against whole body lethal irradiation in mice, Phytomedicine, 9(1):15–25.

[6] Armen N, Rafael M (2004) Sea-buckthorn juice protects mice against genotoxic action of cisplatin, Experim. Oncol. 26(2): 153–155.

 

Poleć w swojej społeczności!