Start » Artykuły naukowe, Styl życia, Suplementy diety

Zalety palatynozy

1 sierpnia 2011

Mniej cukru

Dietetycy ostrzegają, że spożycie cukru w krajach Zachodu, sięgające nawet 40-50 kg/mieszkańca/rok to zdecydowanie za dużo i zalecają jego ograniczenie. Pieczywo, słodkie płatki śniadaniowe, batoniki nie tylko mają dużo cukru, ale charakteryzują się wysokim indeksem glikemicznym, co wpływa na wzrost poposiłkowego poziomu glukozy we krwi oraz na regulację apetytu. Dla przypomnienia: indeks glikemiczny (IG) to lista produktów uszeregowanych ze względu na poziom glukozy we krwi po ich spożyciu. Zjedzenie słodkiego produktu o wysokim IG doprowadza do gwałtownego skoku poziomu cukru wywołującego w odpowiedzi duży wyrzut insuliny. Poziom cukru szybko ulega obniżeniu, co jest źle tolerowane przez organizm. Objawem hipoglikemii jest głód. Produkty o wysokim IG sprzyjają tyciu, częstszemu jedzeniu i powodują duże skoki poziomu insuliny. Insulina reguluje poziom cukru, ale też aktywuje procesy tworzenia tłuszczy z węglowodanów i ułatwia deponowanie tłuszczy.

W ostatnich latach przybyło dowodów świadczących, że dieta bogata w produkty o niskim indeksie glikemicznym zmniejsza ryzyko cukrzycy, otyłości, chorób układu krążenia, ułatwia kontrolę poziomu glukozy u cukrzyków, może korzystnie wpływać na profil lipidów we krwi. [1]. Jest polecana dla osób aktywnych fizycznie i długo pracujących umysłowo, ponieważ zapewnia dłuższy dopływ energii. Przedłużone dostarczanie glukozy powoduje dłużej trwające uczucie sytości, co ułatwia kontrolę wagi.

Izomaltuloza

Palatynoza (α-D-glukopiranozylo-(1,6)-D-fruktofuranoza) to isomer sacharozy (α-D-glukopiranozylo-(1,2)-β-D-fruktofuranozyd), który może stanowić cenną alternatywę dla sacharozy, czyli popularnego cukru. Ten isomer występuje naturalnie, jest w miodzie czy soku z trzciny cukrowej, ale w małych ilościach. Na skalę przemysłową produkuje się go z sacharozy przy udziale enzymów (hydroksylazy, izomerazy) oraz bakterii (Pseudomonas mesoacidophila, Klebsiella singaporensis).  Zakłady produkujące izomaltulozę są w Palatynacie (Niemcy) i stąd pochodzi nazwa produktu: Palatinose [2].

Palatynoza jest białym drobnokrystalicznym proszkiem, wygląda i smakuje jak sacharoza, ale jest o połowę mniej słodka. Po spożyciu jest powoli rozkładana przez enzymy (sacharydazy), szybkość hydrolizy to 26–45%, w porównaniu do sacharozy. Powstające produkty hydrolizy, czyli glukoza i fruktoza są absorbowane i metabolizowane identycznie jak po spożyciu zwykłego cukru. Jednak z powodu powolnej hydrolizy palatynozy i powolnej absorpcji glukozy do krwi, stężenie insuliny też podnosi się wolno i nie osiąga tak wysokiego poziomu jak po spożyciu sacharozy. Ważne jest też, że glukoza jest dostarczana przez dłuższy czas. Właściwości te oddaje o połowę niższy indeks glikemiczny (IG=32).

Dane o trawieniu palatynozy pochodzą w większości z badań na zwierzętach [3], nieliczne badania wykonano na ludziach. Nie są znane długoterminowe efekty stosowania palatynozy, szczególnie u ludzi chorych. W 2010 roku opublikowano wyniki badań klinicznych na trzech grupach osób: zdrowych, ale z ileostomią, ogólnie zdrowych oraz grupie osób z nadwagą i hiperlipidemią [4]. Oznaczano poziom glukozy i insuliny we krwi po podaniu 50 g izomaltulozy rozpuszczonej w 500 ml wody. Wyniki potwierdziły, że palatynoza jest całkowicie trawiona, niezależnie od tego jak ją podano, czyli niezależnie od matrycy i konsystencji spożytej żywności.

Podawanie dużych dawek szczurom nie powodowało niekorzystnych efektów ubocznych. Izomaltuloza nie była teratogenna ani embriotoksyczna, co potwierdzono na szczurzych płodach. Test Ames’a pokazał, że nie jest mutagenna. Jej hydroliza w jelicie cienkim jest całkowita, a nawet duże dawki są dobrze tolerowane przez zwierzęta i ludzi. Interesujące wyniki uzyskano w badaniach na szczurach (fa/fa) [5] z syndromem metabolicznym (otyłość i cukrzyca), którym podawano kombinacje cukrów (palatynoza i sacharoza) oraz tłuszczy (kwas oleinowy i linolenowy). Podawanie sacharozy wzmagało hiperglicemię, hiperinsulinemię i hiperlipidemię, ale nie było to obserwowane w grupie, która dostawała palatynozę. Karmienie szczurów palatynozą razem z kwasem oleinowym chroniło przed nienormalnymi zmianami w metabolizmie cukrów, szczury miały niższy poziom glukozy i insuliny we krwi i mniejszą hiperlipidemię niż grupa karmiona sacharozą. Sugeruje to, że palatynoza może być korzystna przy stanach przed-cukrzycowych oraz dla osób z cukrzycą. Podawanie palatynozy przez 12 tygodni zmniejsza poziom glukozy, mierzony standardowo po 2 godzinach, ale wpływa też korzystnie na inne parametry, np. poziom kwasów tłuszczowych w surowicy krwi. Znacząco zmniejszyla się zawartość tkanki tluszczowej [6], co potwierdza przydatność stosowania tego cukru u osób z syndromem metabolicznym, tj. otyłych i z cukrzycą.

Status palatynozy

Izomaltuloza jest używana w Japonii od ponad 20 lat. W USA uznano ją za bezpieczną (GRAS). W Unii Europejskiej uzyskała status nowej żywności (Novel Food) w 2005 roku [7]. Wszystkie oświadczenia dotyczące izomaltulozy (Palatinose) zostały pozytywnie zweryfikowane przez EFSA w ramach czwartej serii opinii opublikowanej w kwietniu 2011. Oświadczenia te, odnoszą się do dwóch kwestii: do troski o zdrowie zębów i do działania zmniejszającego glikemię.

Zdrowie zębów

Podjadanie słodkich przekąsek, wysokosłodzone napoje to mało wartościowe, ale kaloryczne produkty, sprzyjające tyciu i próchnicy zębów. Cukry są doskonałą pożywką dla bakterii bytujących w płytce nazębnej. Kwasy organiczne produkowane w wyniku fermentacji cukrów przez bakterie obniżają pH jamy ustnej do wartości ok. 5,5 powodując stopniową demineralizację szkliwa zęba i jego uszkodzenia. Natomiast, palatynoza nie jest używana przez bakterie płytki nazębnej, więc nie powoduje próchnicy.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) stwierdził, że pozytywne skutki spożywania palatynozy mogą być określane jako: „zdrowie zębów”, „remineralizacja zębów”, „niepowodowanie próchnicy i ubytków uzębienia”, bowiem dowody naukowe wskazują na częste spożywanie cukrów jako na przyczynę demineralizacji zębów. Tego typu produkty „nie powinny obniżać wartości pH płytki nazębnej poniżej 5,7”. Test do pomiaru pH płytki nazębnej opracował Uniwersytet w Zurychu, a wyniki promuje organizacja Toothfriendly International.

Działanie zmniejszające glikemię

EFSA dostrzega korzyści wynikające z zastosowania izomaltulozy: spożywanie produktów żywnościowych lub napojów, w których zamiast tradycyjnych cukrów występuje izomaltuloza powoduje zmniejszenie wahań w poziomie glukozy we krwi po posiłku. Palatynoza jest cukrem funkcjonalnym, bowiem jej szczególne właściwości fizjologiczne wzbogacają zdrowotne właściwości produktu końcowego, służąc tym samym dobru konsumenta.

Palatynoza może być użyta do słodzenia wszystkich produktów przeznaczonych dla osób odchudzających się, z syndromem metabolicznym, również z cukrzycą. Możliwe zastosowania w przemyśle spożywczym: do słodzenia soków i innych napojów, syropów, lodów, jogurtów owocowych. W przemyśle farmaceutycznym jako dodatek do żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego i suplementów diety.


1. Livesey G, Taylor R, Hulshof T, et al. (2008) Glycemic response and health – a systematic review and meta-analysis: relations between dietary glycemic properties and health outcomes.

Am J Clin Nutr 87, Suppl., 258S–268S.

2. Lina BAR, Jonker D & Kozianowski G (2002) Isomaltulose (Palatinose): a review of biological and toxicological studies. Food Chem Toxicol 40, 1383–1389.

3. Jonker D, Lina BAR & Kozianowski G (2002) 13-Week oral toxicity study with isomaltulose (Palatinose) in rats. Food Chem Toxicol 40, 1383–1389.

4. Holub I, Gostner A, Theis S, et al. Novel findings on the metabolic effects of the low glycaemic carbohydrate isomaltulose (Palatinose) British Journal of Nutrition (2010), 103, 1730–1737

5. Sato K, Arai H, Mizuno A, et al. (2007) Dietary Palatinose and Oleic Acid Ameliorate Disorders of Glucose and Lipid Metabolism in Zucker Fatty Rats. J. Nutr. 137: 1908–1915.

6.Oizumi T, Daimon M,  Jimbu Y, et al., A palatinose-based balanced formula improves glucose tolerance, serum free fatty acid levels and body fat composition, Tohoku J. Exper. Med. 212 (2007) , 91-99

7. EU Commission Decision 2005/581/EC of 25th July 2005 authorising the placing on the market of isomaltulose as a novel food or novel food ingredient under Regulation (EC) no

258/97 of the European Parliament and of the Council. Official Journal of the European Union of 29.7.2007, L199/90–L199/91

Poleć w swojej społeczności!